STIFHAB

BOOKS AND FILMS

የቡርቃ ዝምታ . . . በተስፋዬ ገብረዓብ

በፓስዎርድ  መነጽር ሲታይ


የልቦለድ ድርሰት ዋናው መሰረቱ የታሪኩ መሰምር ነው ይባላል። የታሪክ መስመር ሳይቀየስ ታሪኩን መተረክ አይቻልም። እንደ ንግግር ማለት ነው። ንግግር ስታደርግ ስለምን እንደምታወራ ማወቅ አለብህ። የምታውራውን የማታውቅ ከሆነ እርስ በርሱ የሚምታታ፣ አንዱ ከሌላው ያልተያያዝ፣ የተዘበራረቀ ንግግር ነው የሚሆነው። ልቦለድም ስለምን መተረክ እንደፈለግህ አንጥረህ ካላወጣኸው ዝብርቅርቅ ጽሁፍ ሆኖ ነው የሚቀረው። ገጽባህሪያት፣ መቸት፣ ትልምና ግጭት ወዘተ ንጥር ያለ የታሪክ መስመር ከወጣ በሁዋላ ነው የሚሰናዱት።

ቡርቃ ልቦለድ ድርሰት ተብሎ የቀረበ መጽሀፍ ነው። የታሪኩን መስመር ለማወቅ የዋናዎቹን ገጽባህሪያት ህይወት መመርመር ያስፈልጋል። ገጸ ባህሪያቱ በታሪኩ ውስጥ ምን ለመፈፀም እንደተነሱ የሚጠቁመውን የውስጥና የውጭ ፍላጎታቸውን ማወቅ ያስፈልጋል። ከዚያ ነው የታሪኩን ዋና መስመር ማውጣጣት የሚቻለው። ከዚህ በመነሳት የቡርቃን የታሪክ መስመር ፍለጋ ዳግማይ ገጻት ማገላበጤ አልረዳኝም፣ ምክንያቱም ቡርቃ የተጻፈው የልቦለድ አጻጻፍ ዘይቤን ተከትሎ ይምስል እንጂ ጨርሶ ኪናዊ አጻጻፍን የተከተለ አይደለም።

ቡርቃ እንደ ልቦለድ ገጽባህሪያት አካትቶአል። መቸቱ ይታውቃል። ጭውውት አለው። ግጭትም አለው ግን ኪናዊነት የለውም። ኪናዊነት ስለሌለው የመጽሀፉ ታሪክ አጉዋጊነት የለውም። ልቦለዳዊ ድርስት የሚጠይቀውን የኪንጽሁፍ ስርአትን ስላልተከተል ታሪኩ አይጥምም።


ኪናዊ አይድልም ሲባል ምን ማለት ነው?

ይህን ለማብራራት ገጽባህሪየት አሳሳሉን እንመልከት። ዋናው ገ/ባህሪ አኖሌ ዋቆ ነው።

እኖሌን ደራሲው በሚከተለው መልክ ሊስልልን ሞክሮአል።

"አኖሌ፣ የሀያ ዘጠኝ ዓመት መልሎ ነው። ጀርመን ሀገር፣ ሀምቡር ነው የተማረው። በጣም ብርቱ ነው። ፈጣን ነው። የልቡን ይናገራል። ሶስት ባልሙያዎች የሚሰሩትን ብቻውን መስራት የሚችል ንቁ ልጅ ነው። ለፖለቲካ ጉዳዮች ደንታ ያለው አይመስልም። ቡርቃ ነው የተወለደው። የማደጎ ልጅ ነው። ጨርሶ ጠባብ የሆነ የጎሰኝነት ስሜት አያንጸባርቅም።"

ይህ ተራኪው በቀጥታ የነገርንና በሌላ ገ/ባህሪ በኩል ስለ አኖሌ የገለጠልን እውነታ ነው። ይህ አገላለጽ ግን ኪናዊ አይደልም። ደረቅ ራፖርታዥ የምንለው አግላለጽ ነው። ስላዮች፣ ጋዜጠኞችና ፖሊሶች ያጠናቀሩትን መረጃ ለበላይ ሲያቀርቡ የሚጠቀሙበት እጥር ምጥን ያል አግላለጽ ነው። የገጽባህሪውን ቁመና፣ እድሜና ውጨዊ መልክ በቀር ባህሪን በዚህ አይነት መግለጥ ኪናዊ አይደልም።

የልቡን ይናገራል ከማለት የልቡን ሲነገር ማሳየት፣ ፈጣን፣ ብርቱ ከማለት ብርታትና ፍጥነቱ በታሪኩ ውስጥ ማሳየት ነው ኪነዊ አስራር የሚባለው።

አስረጅ

̀ፓስ የጠፋ ወንድሙን ፍለጋ ሲወጣ ለሶስት ቀን የሚበቃውን ስንቅ ይዞ ነበር። እናቱ በሶውን በአገልግል፣ ውሃውን በኮዳ ሲያደርጉለት ስንት ጉርሻ ለምሳ፣ ስንት ለራት፣ መብላት እንዳለበት አበክረው ነግረውታል። ከዚያ በላይ ከነካ በራብ እንደሚሞት ያውቃል። ግን ይህችን አጥንቶችዋ እንደማገር ገጥጠው የወጡ እናትና ከንፈሮቻቸው እንደ ኩበት የደረቁ ልጆችዋን ሲያይ ያ ኮስታራ አንጀቱ ላላ። አንዴ ወደ ሰማይ ተመለከትና ቅንጣት ሳያመነታ አገልግሉንና ኮዳውን ሰጥቶዋቸው ሁለት ሙሉ ቀኖች የሚቀረው መንገዱን ቀጠለ።።̀

ፓስ ቆራጥ፣ ርህሩህ፣ ቸርና የማያወላውል እምነት ያለው ገ /ባህሪ መሆኑን እንገነዘባለን። 


ገ /ባህሪ በዚህ መልክ ሲሳል አንረሳውም። ከመንገር አሳይ የሚባልው ለዚህ ነው።

ቡርቃ ውስጥ ያሉ ገጽባህሪያ የልቦለድ አጻጻፍን ዘይቤ በተከተል መልኩ ባለመሳላቸው ምክንያት ገጽባህሪያቱ የሚያደርጉትና የሚናገሩት የደራሲው እንጅ የገጽባህሪያቱ አይመስልም። አንባቢያን ደራሲውን አምረው ሲያወገዙ የምንሰማበት አንዱ ምክንያት ገጸባህሪያት የትናገሩትን ደራሲው እንዳለው ተደርጎ በመወሰዱ ነው።

ለአብነት ያህል ጭውውቱን እንወሰድ።

"ማን ነው የሚያኮርፈው"

"ወንዙ የቡርቃ ወንዝ"

"የወንዝ ማኩረፍ ምን ማለት ነው አኖሌ?"

"ታሪኩ ረጅም ነው ያልኩህ ለዚህ ነው። ገበሬዎቹ ቡርቃ ከመሬት በታች ውሰጥ ውስጡን የሚሄደውኦሮሞዎች በአማራ ወረሪዎች በመገዛታቸው እፍረት ተሰምቶት ነው! ብለው ያምናሉ"


"ከብዙ ዓመታት በፊት አልገጆ በምትባል መንደር አመጽ ተቀስቅሶ ነበር። አልገጆች በደል ሲበዛባቸው ተቆጡና አመጹ። የንጉሱ ወታደሮችም የመንደሪቱን ህዝብ በጥይት ጨፈጨፉ። ጎጆዎችን በእሳት አጋዩ። የመንደሪትዋ ነዋሪ ሁሉ አለቀ። ፈጣሪም በአማሮች ጭካኔ ከልብ በማዘኑ አለቀስ።"

እነዚህ ሁለት አንቀጾች አኖሌ ለጀብሪል የሚያወጋው ናቸው። ገጸባህሪው እንድተማረ ሰው ተስሎልን ስለነበር አማራና ኦሮሞ የሚለውን ስያሜዎች ከጠራ በሁዋላ የራሱን ሚዛናዊ ምሁራዊ አመለካከት ስላላከለ፣ ወይም የንጉሱ ወታደሮች ብሎ እንደጀመርው በዛው አይነት አባባል ባለመጨርሱ እንደ ደራሲው ዕኩይ ሀሰብ ሊጠረጠር  ይችላል። ደረሲው እኔ እላልኩም፣ ገጸ ባህሪዬ ነው ሊለን ይችላል።

እኮ ዋናው ገጸባህሪህን እንዴት እንዲህ ታስብለዋለህ፣ ህዝብ ከህዝብ ማጋጨት አይሆንም ወይ? አማሮች ከማለት የንጉሱ ወታደሮች ለምን አታስብለውም? ሲባል

ገጸባህሪዬም ታሪክ ነው ያወራው የራሱ አባባል አይደለም ሊል ይችላል። ተራ ጽሁፍ ከሆነ እቀበለዋለሁ። ኪነጽሁፍ (art) ነው የምጽፈው ሲል ነው የማልስማማው።

ለምን? ኪነጽሁፍ የጋዜጣ ርእስ አንቀጽ አይደለም። የፕሮፖጋንዳ በራሪ ጽሁፍም አይደልም። ኪነጽሁፍ ከተራ ጽሁፍ ይለያል። ኪነጽሁፍ ወገንተኛ አይደለችም። ቂም አታውቅም፣ ውሽት፣ ሽፍጥ፣ አሉባልታና ማስመሰል እስዋጋ የሉም። ኪነጽሁፍ አመጽ አትቀሰቅስም፣ አብዮት አታነሳሳም። ግን እንዲህ ተኖረ ትላለች። እውነቱን ከሀሰት ለይታ፣ መንስዔውን ከባህሪያት፣ ሰበቡን ከነባራዊ ሁኔታ ጋር አገናዝባ ታቀርባለች። ፍርዱን ለአንባቢ ትተዋለ ች እንጂ የራስዋን ፍርድ አትሰጥም። የሰውንም አመለካከት እንዲዘባ አታደርግም። የነበረውን እንዳለ፣ የተኖረውን እንደነበረ አድርጋ ታቀርባለች እንጂ።


የቡርቃ ደራሲዎች የነበርውን ነው ያቀረብነው ይሉ ይሆናል። ተስፋዬ ራሱ ከህዝብ የስማሁትን መልሼ ወደ ህዝብ አመጣሁት ሲል ተደምጦአል። እውነትም ሰምቶ ሊሆን ይችላል። ግን እውን ከህዝብ ነው የሰማው? ከህዝብ ሲባል ከስንት ሰዎች? ህዝቡስ እውን ታሪኩን አጣመው የነገሩት ሀይሎች የሉም? ውሸትን እውነት ለማስመሰል አራት ጊዜ ብቻ መደጋገም እኮ ነው የሚበቃው። አይደለም የመቶ አመቱን በአይናችን ያየነውን የትናንቱን ታሪክ እንኳን ፖለቲክኛች እንዴት ህዝብ እንደሳመኑበትና እውነተኛ ታሪክ አስመስለው እንደጻፉት መጥቀስ ይቻላል።

ከብዙ በጥቂቱ

-ኤርትራ የኢትዮጵያ ቅኝ ግዛት ነበርች

-ሻእቢያ የኢትዮጵያ ወታደሮችን የወርቅ ጥርስ በጉጠት አያስወለቀ አባረረ፣

-የኢትዮጵያ ወታድሮች ኤርትራ ውስጥ እርጉዞችን በሳንጃ ይወጉ ነበር፣

-ወያኔ በአንድ ምላጭ ብዙ እስረኛችን ይላጫል፣

-መንግስቱ የአጼ ሀይለስላሴን አስከሬን ከቢሮው ስር ቀበረ፣

-በቀይ ሽብር ከአንድ መቶ ሺ በላይ ወጣት አለቀ፣

-ሀውዜንን ያስደበደበው ወያኔ ራሱ ነው፣

ወዘተ ይባላል። ተብሎም በሰፊው ይታመናል። ማስረጃ ግን የለም። ሁሉም ለተለያየ የፖለቲካ አላማ ተብለው የተናፈሱ ወሬዎች ሊሆኑ ይችላሉ። በዘመነ ሚንሊክ ተፈጸመ ከሚባለውም ምን ያህሉ እውነት ይሆን? ምን ያህሉ ተጋኖአል? እውን የተለየ የፖለቲካ አላማ ያላቸው ሰዎች ይህን ታሪክ አላጣመሙትም? ደራሲያን ብእራቸውን ከማንሳታቸው በፊት ሀስቱን ከእውነት መለየት መቻል አለባቸው። እንዲህ አይነቶችን ከንፋስ ላይ የሚጨለፍ ወሬዎች ለድርስታቸው መሰረት ማድረግ የለባቸውም። ከላይ እንደተቀመተው የገጸባህሪ ቃል እንኩዋ ቢሆን ተራኪው በመሀል ገብቶ የተሰነዘረውን አመለካከት የሚተችበት ኪናዊ አግባብ መጠቀም ይኖርበታል። አለበልዚያ ያ ሀሰብ ደራሲው ሊያስተላልፈው እንደፈለገው ሀሰብ ነው የሚቆጠረው።



ክፍል ሁለት

ቡርቃ ኪነጽሁፍ ወይም ኪናዊ ድርሰት አይደለም ብያለሁ። ስላልሆነም ገጸባህሪ እሳሳሉ ላይ የነበርው ጉልህ ጉድለት በደራሲው ላይ የተቃውሞ ውርጅብኝ ማስከተሉን ለመግለጽ ሞክሬአለሁ። ደራሲው ገጽባህሪያቱን በኪናዊ ስልት አስተዋውቆ ቢሆን ኖሮ፣ ማለትም ከያንዳንዱ ገጸ ባህሪ የሚወጣውን ቃል አንባቢው የገጸባህሪው አመለካከት እንድሆነ አድርጎ እንዲወስድ የገጽባህሪያቱን ቅድመ-ታሪክ ህይወት በትንሽም ቢሆን ቢያሳይ፣ ቃለ ባህሪያቱ እንደ ራሱ አመለካከት ባልተወሰዱበት ነበር።

አንዳንድ ደራሲዎች ገጸባህሪያትን መሳል ማለት መልክና ቁመናን ብቻ መግለጽ ይመስላቸዋል። በመሰረቱ መልክና ቁመና ተገለጽም አልተገለጸም ለአንባቢው ይህን ያህል ግንዛቤ አይጨምርም። በታሪኩ ሂደት ላይም ያን ያህል ጫና የለውም። ዋናው የባለታሪኩን ባህሪ ሊገልጽ የሚችል ህይወቱን ማሳየት ነው። አኖሌ አሁን ያለውን የህይወት አመለካከትና የፖለቲካ እምነት እንዲይዝ ቀደም ሲል ምን አይነት ታሪክ አሳልፎአል? ህይወቱ አሁን ካለበት ሁኔታ እንዲገኝ በልጅነቱ ያጋጠመው ወሳኝ ነገር ምን ነበር? አሳዳጊዎቹ፣ መምህራን፣ አካባቢው በሱ ላይ የነበራቸው ተፅእኖ ምን ይመሰል ነበር? የቡርቃ ተወላጅ ወይም የኦሮሞ ልጅ በመሆኑ ምክንያት በልጅነቱ ይሰደብ ነበር? ይደበደብ ነበር? ይገለል ነበር? ታስሮኣል? ተገርፎኣል? ኦሮምኛ እንዳይናገር ተከልክሎአል? የኦሮሞ ተወላጅ በመሆኑ ለሌላው ኢትዮጵያዊ የተፈቀደን እሱ ተከልክሎ ነበር? እሱ የመጣበት አካባቢ ከሌለው የኢትዮጵያ ክፍለ ሀገሮች ዝቅ ያለ ነበር? ከሆነስ ፥ የሆነበት ልዩ ምክንያት ነበርን?

ያ ሁኔታ በሌላ ቦታ ሳይሆን እዚሁ ድርስት ውስጥ ሳይገለጽ ከአኖሌ አፍ የሚወጡ ቃላት የአኖሌ መስለው ይታያሉ ማለት ዘበት ነው።

እስኪ ከዚህ በታች ያለውን የአሎኔንና የአባቦሩ ንግግር እናዳምጥ። ማንበብ ሳይሆን በጥሞና እናዳምጠው።

-አባቦሩ

-ወዬ ልጄ?

-እስርቤት ውስጥ ደበደቡዋችሁ እንዴ?

-ሰደቡን እንጂ አልነኩንም ልጄ

-ማነው ተሳዳቢው፲

-ቆየ እኮ ልጄ

-ምኑ አባቦሩ?

-ስድቡ ከተጀመረ ነዋ

-ምን ብለው ሰደቡዋችሁ?

-እኔን ጅል ኦሮሞ አሉኝ

አቃሰተ። በጦር ጎኑን የተወጋ ያህል አመመው። በአፍንጫው ትኩስ ትንፋሽ ሰንጥቆ ሲወጣ ተሰማው።

-ይህን ያለውን ደንቆሮ ያስታውሱታል?

-ከምትነዱዋቸው አህዮች አትሻሉም ሲሉም አላገጡብን

-ያው... ውሻ ነው እንዲህ የሚግማማው?

-መቼ ይሆን የምትሰለጥኑት ሲሉም ጠየቁን

-እርሶ ታዲያ ምን መለሱለት አባቦሩይ?

-ማን እየገዛን እንሰልጥን አልኩት?

-ምን መለሰ ይህን ሲሉት?

-ሲሉ ሰምታ ዶሮ ታንቃ ሞተች አሉና ተረቱብን

-ለተረትማ ማን ብሎአቸው? ኑሮአቸው ተረት ነው። አስተሳስባቸው ተረት ነው። እንደ ባልቴት ተረት ከማውራት የተሻለ ምን ያውቃሉ? ደደቦች! እነሱን ብሎ ደሞ ስልጡን! ለዚች አገር ምን ቁምነገር የፈየዱ መሰላቸው? ሶስት ሺህ እያሉ በሚመኩበት ዘመን ጠጅ በመጠልና በመጠጣት ነው ጊዜአቸውን የፈጁት!

-ያንን ሰማይ ታየዋለህ?

-የቱን ብሎ በመስኮት አማተረ።

-እስከ አድማስ የተዘረጋውን

-አዎ! አባቴ

-እንኩዋን መሬቱ ሰማዩም የኦሮሞች ነው። ጊዜ ነው ያዋረደን። ጊዜ ደግሞ ሁሉንም እንደነበረ ያደርገዋል።

ገጸባህሪያት፥ ብራናና ብእር አገናኝቶ ቀለም በመቀባት ብቻ አይፈጠሩም። ወይም ስም ብቻ የሰጠነው ምናባዊ አካል ገጸባህሪ አይሆንም። ገጽባህሪያት ልክ በውኑ ዓለም እንዳለነው ሰዎች የህይወት ታሪክ አላቸው። ያሳለፉት ታሪክ ይገዛቸዋል። በልብወለድ ታሪከ ውስጥ ገጽባህሪያት ከገጻት ውስጥ ወጥተው እንዲታዬ ማንነታቸውን በሚገባ መግለጽ ያስፈልጋል። ገጸባህሪያት የሚናገሩትን የምናምነው ወይም ቃሉ ከራሳቸው አፍ የወጣ መሆኑን የምንቀበለው ያ ያሳለፉት ታሪክ፣ ያ አሁን ለሚናገሩት ቃል ምክንያት የሆነው ጉዳይ በዚያው በልቦለዱ ዓለም ትረካ ውስጥ ሲገለጽ ብቻ ነው።

ስለ አኖሌ የምናውቀው በቂ ባለመሆኑ፣ ስለ አባቦሩ የምናውቀው ምንም ነገር ስለሌለ ከላይ የሰፈረው ጭውውት፣ ከአኖሌና ከአባቦሩ አፍ የወጡ ሳይሆን አንድ የተለየ አላማ ያለው ቡድን ለሚፈልገው ግብ ሲል ያስቀመጣቸው ቃላት ናቸው የሚመስሉት። ሁለቱን ገጸባህሪያት በደንብ ብናውቃቸው ኖሮ አዎ፣ እነሱማ እንዲህ እንዲህ አይነት ህይወት ያሳለፉ አይደሉ  እንዴ፣  ከነሱ አፍ ከዚህ የባሰም ሊወጣ ይችላል እንል ነበር። አኖሌ ውጭ ሄዶ የተማረ ሰው መሆኑን እናውቃለን፣ ከአፉ የወጣው ግን ከዚያ ፊደል ካልቆጠረው ገበሬ የባሰ ነው። ባሕሪውና ቃለ ባሕሪው አልተጣጣሙም።

አኖሌ በልጅነቱ በአማሮች በሚላቸው ሰዎች ተገፍቶ ያደገ ቢሆን፥ በትምህርት ቤት ተንቆና ተገልሎ የኖረ፥ ሀምቡርግ በነበረበት ወቅትም  ከአክራሬ ኦሮምኛ ተናጋሪ ቡድኖች ጋር የቀረበ ግንኙነት ያለው፣ ጠባብ ጎጠኛ መሆኑ ተገልጾልን ቢሆን፣

-ለተረትማ ማን ብሎአቸው? ኑሮአቸው ተረት ነው። አስተሳስባቸው ተረት ነው። እንደ ባልቴት ተረት ከማውራት የተሻለ ምን ያውቃሉ? ደደቦች! እነሱን ብሎ ደሞ ስልጡን! ለዚች አገር ምን ቁምነገር የፈየዱ መሰላቸው? ሶስት ሺህ እያሉ በሚመኩበት ዘመን ጠጅ በመጠልና በመጠጣት ነው ጊዜአቸውን የፈጁት!

ሲል አይገርመኝም ነበር። የደራሲው ድምጽ ነው ብዬም አልልም፣ ምክንያቱም አኖሌ ካሳለፈው ህይወት አንፃር ያን ሊል እንዲችል አስቀድሜ እጠብቃለሁና። ባሕሪውና ቃለ ባሕሪው ይጣጣም ነበርና!


ቡርቃ ኪነጽሁፍ አይደለም፣ የፕሮፓጋንዳ ስራ ነው ያልኩበትን ሌላው ምክንያት ከእዚሁ ጭውውት ሳንወጣ እንመልከት።

-እስርቤት ውስጥ ደበደቡዋችሁ እንዴ?

-ሰደቡን እንጂ አልነኩንም... ልጄ

-ማነው ተሳዳቢው!

ይህ ወሳኝ ጥያቄ ነበር። የደራሲው ስራ ኪነጽሁፍ ቢሆን ኖሮ ለዚህ ጥያቄ አግባብ ያለው መለስ ስጥቶ ያልፍ ነበር እንጂ እንደ ተራ ነጥብ አይዘለውም ነበር። መቸቱ ደርግ ስልጣን ላይ የወጣበት አስራ አምስተኛው ዐመት ነው። ዘመነ ምንሊክ አይደለም። ይህ ማለት አባቦሩ የታሰረበትን እስር ቤት የሚያስተዳድረው ክፍል ሆነ አገሪቱን የሚመራው አካል የሁሉም የኢትዮጽያ ብሄረስቦች ተዋጽኦ ያለው እንጂ የአንድ ብሄረስብ ሰዎች አይደለም። ተሳዳቢው አንድ ባለጌ ትግርኛ ተናጋሪ ወይም አዲስ አበባ ተውልዶ ያደገ ከኦሮምኛ ተናጋሪዎች የተወለደ ዋልጌ ሊሆን ይችላል። ... ማንም ሊሆን ይችላል። ይህ የሚያጠያይቅ ጉዳይ አይደለም። ተስፋዬ (ትግሬው) ራሱ የደርግ ወታደር ነበር አይደል? ግን ድርስቱ ማስተላለፍ የፈለገው ባለፉት ገጾች በተደጋጋሚ የተጠራ ብሄሬስብን ማጉድፍ ስለሆነ ደረሲው ያንን ጥያቄ ሳይመልስ ማለፍን መረጠ።

እንቀጥል።

-ምን ብለው ሰደቡዋችሁ?

-እኔን ጅል ኦሮሞ አሉኝ

አኖሌ አቃሰተ። በጦር ጎኑን የተወጋ ያህል አመመው። በአፍንጫው ትኩስ ትንፋሽ ሰንጥቆ ሲወጣ ተሰማው።

እዚህ ላይ አንባቢ ማስተዋል ያለበት የተሳዳቢዎቹን ቁጥር ብዛት ነው። ብዙ ሰዎች በአንድ ላይ፣ በአንድ ጊዜ አባቦራን "ጅል ኦሮሞ" አሉዋቸው። ሊሆን አይችልም። በኪነ ጽሁፍ አይቻልም። ፕሮፖጋንዳ ነው። ለመሆኑም በሚቀጥለው የአኖሌ በጣም የተጋነነ ስሜት መገንዝብ ይቻላል።

-ይህን ያለውን ደንቆሮ ያስታውሱታል?

ይህም ጥሩ ጥያቄ ነበር። አንባቢ መልሱን ለማወቅ የሚጓጓለት ጥያቄ። ኪነጽሁፍ ቢሆን ደራሲው የዚህን ነጥብ ክብደት አይሰተውም ነበር። ፕሮፖጋንዳ ስለሆነ ግን ዘሎታል። የሚፈለገው እሳት መለኮስ ስለሆነ ደራሲው የሚቀጥለን ክብሪት ቃል መረጠ።

-ከምትነዱዋቸው አህዮች አትሻሉም፣ ሲሉም አላገጡብን

-ያው ውሻ ነው እንዲህ የሚግማማው?

ይህን የሚለው ሀምቡርግ የተማረው ሳይኮሎጂስት ነው። የሰነዘረው ስድብ ለአንድ ሰው አይመስልም።

-መቼ ይሆን የምትሰለጥኑት ሲሉም ጠየቁን

ቡርቃ የቡድን ድርሰት የሚመስልበት አንዱ ባህሪው ደግሞ የተራኪው ድምጽ ከምእራፍ ምእራፍ ብቻ ሳይሆን ከመስመር መስመርም በመለያየቱ ነው። እዚህ መስመር ላይ ጥያቂዎቹ ብዙ ናቸው። የሚቀጥለውን መስመር ያስተውሉ።

-እርሶ ታዲያ ምን መለሱለት፥ አባቦሩ?

እዚህ መስመር ላይ ደራሲው የአባቦሩ ጠያቄ አንድ ሰው ብቻ አድርጎታል።

-ማን እየገዛን እንሰልጥን አልኩት?

ደረሲዎቹ ደራርሰው ሞተዋል። አባቦሩ ይጠቅሱአቸው የነበሩት በዳዮቻቸው ብዙ መሆናቸው ተረሳ። ጠያቂያቸው አንድ ሰው ሆነ። አንድ ሰው። አንድ ባለጌ... አዎ ሊስድባቸው፣ ሊያዋርዳቸው፣ በብሄረስብ ማንነታቸው ሊንቃቸው ይችላል። አንድ ድፍን ብሄሬስብ ግን ያን ማድረግ አይችልም። ያደርጋል ከተባለም በዚሁ በልቦለድ አለሙ ታሪክ ውስጥ፣ ከውጭ አይደለም፣ በትረካው ማሳየት አለበት። አለበለዚየ ድርሰቱ ኪናዊ አይባልም!  ኪነጽሁፍ አይባልም! አንጋፋው ጋዜተኛና ደራሲ ሙሉጌታ ጉደታ ቡርቃ "አራት መቶ ገጽ አዲስ ዘመን ነው፣" እንዳለው ነው የሚሆነው። የቡርቃ ደራሲዎች፣ ከላይ ያነበብነውን የጭውውት መቸት ወደኋላ መቶ ዓመት ቢመልሱት ጭውውቱ ምናልባት ተኣማኒነት ይኖረው ነበር። ይህ ግን ዘመነ ደርግ ወደ 1982 ገደማ ነው። በዚህ ዘመን ኢትዮጵያን አንድ ብሄሬሰብ ነበር የሚገዛት የሚል ከመጣ እሱ ወይ እኔ፣ ብቻ ከሁለት አንዳችን... እዚች ፕላኔት ላይ አልነበርም።


በኔ እምነት ቡርቃው የእንድ ደራሲ ስራ አይደለም። ቡርቃን በተመስጦ ያዳመጠ አንባቢ የተራኪው ድምጽ ከምእራፍ ምእራፍ ሲለዋወጥ ያስተውላል ብዬ እገምታለሁ። በተለይ የመጀመሪያው ክፍል ላይ ያለው ቋንቋና ሀሳብ እንደ ተስፋዬ በእማርኛ ተናጋሪዎች መሀል ያደገ ሰው ሊጠቀምበትና ሊታስበውም የማይቻለው ሆኖ ነው ያገኘሁት። ምናልባት በሌላ ሰው የተጀመረና ማጣፊያው ሲያጥር ወደ ተስፋዬ የተወረወረ ስራ ይሆናል ብዬም እገምታልሁ። ደራሲ ተስፋዬ በታዳጊው ትውልድ ላይ የሚያሳድረውን የጥላቻ ስሜትና በኅብኄረሰባት መሃል የሚፈጥረውን ውዝግብና የሚያመጣውን ጣጣ ሳይገነዘብ ችሎታውን ለማስመስከር፣ ትኩርት ለመሳብ፣ ዝናን ለማግኘት ሲል ወይም በድርጅታዊ ስራ ታዝዞ የተፈናጠጠበት የሌላ ሰው ወይም ቡድን ጅምር ስራ ሳይሆን አይቀርም የሚል ግምትም አለኝ።

ይህን የምለው ዝም ብዬ አይደለም። በሚቀጥለው ክፍል የገጽባህሪያትን ቃል ወይም ጭውውት ስዳስስ እንቃኛዋለን።


ክፍል ሶስት፥
ቡርቃ ኪነጽሁፍ አይደልም ስል ዝም ብዬ አይደለም። ከላይ የገጸባህሪ አሳሳሉ ላይ የነበረውን ጉድለት በመጥቀስ ለማሳየት እንደሞከርኩ ሁሉ እዚህ ሶስተኛውና የመጨረሻው ክፍል ውስጥ ደግሞ ቃለ ባህሪያት ላይ የሚነበበውን ኢኪኒያዊ አባባል ለማሳየት እሞክራለሁ። በማያያዝም አማርኛው ላይ የሚታየውን ግድፈት በመጠቆም ድርሰቱ በከፊል የሌላ ሰው ብእር እንዳረፈበት ለማሳየት እሞክራለሁ።

እንጀምር።
የቡርቃ ዝምታ ገጽ 17 & 18ን ።

"ሶስት አስደናቂ ጉዳዮች ባንድ ጊዜ ተፈጽመዋል" ሲል ጀመረ ሚንስትሩ።

(አስደናቂ፣)
ደራሲው ያልሆነ ቃል በማይሆን ቦታ የሞጀረ መሰለኝ። ኢትዮጵያ ውስጥ በወቅቱ በነብረው የሶሽዎ ፖለትካና የሀገር ጸጥታ ሁኔታ ሶስት ጉዳዮች ባንድ ጊዜ የመፈጽማቸውን አጋጣሚ ፕሬዚዳንቱይም ሆኑ ሚንስትሩ ከቁብ የሚቆጥሩት አይሆንም። ወረድ ብለን ስናነብ አስደናቂ የተባሉት ጉዳዮች በኮሎኔል መንግስቱ ቢሮ ውስጥ ድራቸውን ከሰሩ የቆይዩና፣ ለጆሮአቸውም የሰለቹ ናቸው። ደራሲው ምናልባት የአንባቢን ቀልብ ከመጀመሪያው ለመሳብ አስቦ ይሆናል፣ ግን ዘዴው ይህ አይደለም። ርእሰ ጉዳዩ ካዘልው ስሜት በላይ ገጸባህሪን ማስጮህ ወይም ያልሆነ ቃል ማስባል ድርሰትን ያጎምዝዛል እንጂ አያጣፍጥም።

"ምንድንናቸው ፣" ትእግስት ባጣ ድምጽ

"የመጀምሪያው፣" አለ የደህንነት ሚንስትሩ "የወያኔ ቀንደኛ መሪዎች በእጃቸን መዳፍ ወስጥ እንደገቡ የሚያስቆጥር ሙሉ እድል ተገኝቶአል።"

በመጀመሪያ አማርኛው የተስፋዬ አማርኛ አይመስልም። ቀጥሎ አስደናቂ የተባለው ጉዳይ ራሱ "እድል"  ነው። እድል እስከሆነ ድረስ ሊያመልጥ ይችላል። ለምሳሌ፣ በረኛን ጨምሮ ሁሉንም ተከላካዮች ያለፈ የእግር ኩዋስ ጨዋታ አጥቂ ከሁለት ሜትር ርቅት ጎል የማግባት እድሉ ሙሉ ነው ማለት ይቻላል፣ ይሁን እንጂ ሊስትም ይችላል። መዳፍ ውስጥ እንደገቡ የሚያስቆጥር ሙሉ እድልም ያው ነው። ሊያመልጥ ይችላል ስለዚህ አስደናቂነቱ አልታየኝም። የደህንነት ሚንስትሩ በረጅም የስራ ዘመኑ ስንት በመዳፉ የገቡ እድሎች እንዳመለጡት መታሰብ አለብት።

ሌለው፣ ሙሉ እድል ተገኝቶአል፣ የሚለው ሀረግ ደራሲው ሊያስተላልፍ የፈለገውን ሃሳብ አደብዝዞታል። ገድሎታልም ማለት ይቻላል። ምናልባት ሙሉ ድል ለማለት ታስቦ እንድሆን ብዬም አውጠንጥኜ ነበር። ሆኖም በዚያም በኩል ቤት አልመታም።

"የወያኔ ቀንደኛ መሪዎች በእጃቸን መዳፍ ወስጥ እንደገቡ የምንቆጥርበት ሁኔታ ተመቻችቶልናል።" የሚል ሀሳብ መሰንዝር ነበር የተፈለገው። ደራሲው፣ የጋዜጠኛው ማስታወሻን የጻፈው ተስፋዬ ቢሆን ኖሮ አረፍተ ነገሩን ከዚህ በተሻለ ሊያስቀምጠው ይችል ነበር ብዬ እገምታለሁ።

የፕሬዚዳንት መንግስቱ ዓይኖች ላይ የብርሃን ጮራ ታየ።
በዚህ ክፍል የምዳስሰው ቃለ ባህሪያትን ነው ብዬ ነበር። ስለሆነም ከላይ የሰፈረውን አይነት ገለጣ ላይ ሳልተች አልፋለሁ።

"እኮ እንዴት?" በሚል ስሜትም በደህንነት ሚንስትሩ ላይ አፈጠጡ።

"አዎ፣ ቀዩ ጆፌ ተሳክቶለታል፣ ታውቀዋለህ ቀዩ ጆፌን ከስድስት ወር በፊት ስራዊታችንን ከድቶ ወያኔን እንዲቀላቀል ያደረግነው መስመራዊ መኮንን..."

ጀማሪ ደራሲያን ደጋግመው የሚስቱት አንድ ነጥብ አለ። ይኽውም ገጸባህሪያት፥ ታሪካቸውን የሚያነብ ሰው ስለመኖሩ ምንም ግንዛቤ የሌላቸው መሆኑን መዘንጋታቸው ነው። ገጸባህሪያት ሲነጋገሩ ልክ በውኑ አለም እንዳለንው ሰዎች ነው ሃሰብ የሚለዋወጡት እንጂ አንባቢ መኖሩን አውቀው፣ ያ አንባቢ በደንብ እንዲገባው ነገሮችን አፍረጥርጠው አይነጋገሩባቸውም። ስለሆነም አንዱ ገጸባህሪ ሊያውቀው የሚችለውን ነገር ይዘሉታል እንጂ አይናገሩትም። ከስድስት ወር በፊት ወያኔን እንዲቀላቀል ስለተደረገው መስመራዊ መኮንን ፕሬዝዳንቱ በሚገባ ስለሚያውቁ ያን ትንትን አድርጎ መናገር አስፈላጊ አይደለም።

ግን ፕሬዝዳንቱ ከስድስት ወር በፊት ስለተላከው ሰላይ ዘንግተው ከሆነስ? እንግዲያው የጭውውቱ ሂደቱ እንደሚከተለው ቢሆን ይሻል ይመስለኛል።

"አዎ፣ ቀዩ ጆፌ ተሳክቶለታል፣

'ማን ነበር እሱ?'

'ዘነጋኸው? ያ ወያኔን እንዲቀላቀል ያደረግነው መኮንን ነዋ."

ልብ በሉ፣ መስመራዊ የሚለው ቃል ራሱ ወጥቶአል፣ እሱም እዚህ ውስጥ አይመችም።

"መቼ ነበር?"

"ስድስት ወር ገድማ ሆነው"

ከስድስት ወር በፊት ስራዊታችንን ከድቶ ወያኔን እንዲቀላቀል ያደረግነው መስመራዊ መኮንን..." ይህን አረፍተ ነገር የያዘውን ሃሳብ አንባቢው እንዲያውቀው ተፈልጎ ከሆነ ተራኪው ራሱ በጭውውት መሀል በሚገቡ ማብራሪያዎች መግለጽ ነበረበት እንጂ ገ/ባህሪውን ማስባል የለብትም።

አስረጅ
"አዎ፣ ቀዩ ጆፌ ተሳክቶለታል፣"
ከስድስት ወር በፊት፣ ስራዊቱን የከዳ በማስመሰል ወያኔን እንዲቀላቀል የተደረገ እንድ መስመራዊ መኮንን ነበር። ፕሬዝዳንቱ ግን የዘነጉት ይመስላሉ።

"ነግረኽኛል" አሉ ፕሬዚዳንቱ ለማስታወስ እየጣሩ

ተራኪው የፕሬዚዳንቱ ጭንቅላት ውስጥ ዘው ብሎ ገብቶአል። ፕሬዝዳንቱ ለማስታወስ እየጣሩ መሆናቸውን ከፊታቸው ላይ በማንበብ ሳይሆን ውስጣቸው በመግባት ነው የነገረን። እንዲህ አይነት ተራኪ አዋቂ ኩሉ ይባላል። የማይገባበት ቦታ፣ የማያውቀው ነገር የለም። ከቦታ ቦታ፣ ከሰው ሰው እየዘለለ መተረክ ይችላል። ለዚህ አይነት ተራኪ ምንም ድብቅ ነገር የለም። ደራሲው እንዲህ አይነት ተራኪ መምረጡን ዘንግቶ ሌላ ቦታ ላይ...
'ፕሬዝዳንቱ በዚህ አመት ይህን መሰል አስደሳች ሪፖርት ሲሰሙ ይህ የመጀመሪያ ሳይሆን አይቀርም፣' ቢል ወይም
'አኖሌ ምን ትዝ እንዳለው... ብቻ አይኖቹ በአንዴ በእንባ ተሞሉ። ቢል አንባቢን ግር ይለዋል፣ ምክንያቱም ተራኪው ሁሉንም ነገርና ሀሳብ፣ ከገጸባህሪያት ውጭና ውስጥ እያመጣ ሲተርክ ነበርና።

"መልእክት ለመላክ ችሎአል፣ እጅግ አንገብጋቢ መልእክት. ...."

እጅግ አንገብጋቢ መልእክት? ይህም ተስፋዬ ተስፋዬ አይልም።
አንገብጋቢ ጥያቄ፣ እንገብጋቢ ጉዳይ ይባላል፣ መዋል ማደር የሌለበት አስቸኩዋይ ምላሽ የሚሻ ጉዳይ ሲያጋጥም። ጆፌው የላከው የወያኔ መሪዎችን በመዳፍ እንደገቡ የሚያስቆጠርው እድል ግን አስቸኩዋይ ሳይሆን በጣም ጠቃሚ ነው። አደረ ዋለ እርምጃ የሚወሰደው ወያኔዎቹ በሚሰበሰቡበት እለት ነው። ያ ቀን ደሞ ገና መሆኑ በቀጣዩቹ መስመሮች እናንባልን። ስለዚህ አንገብጋቢነቱ ምን ላይ ነው?

"ጆፌው የስብሰባውን ቦታና ቀን፣ ሰዓት ጭምር የሚገልጽ መረጃና፣ ጨርሶ የማያምታታ ካርታ ልኮልናል። .... የሚያስደንቀው ጉዳይ ቀዩ ጆፌ የአየር ሃይላችንን ሚስጥሮች እንደሚያውቅ ሆኖ በመቅረቡ መረጃዎችን በጽሁፍ እንዲያቀርብ ወደ ዋሻቸው አስጠግተውታል።እጅግ ወሳኝ ወታደራዊ መረጃ ነው ያገኘው።"

ወሳኝ መረጃ የሚባለው አንድ ወታደራዊ ተልእኮ በአሽናፊነት እንዲጠናቀቅ መረጃው የሚያስፈልግ ሲሆን እንጂ እንዲሁ ጠቀሜታ ብቻ ያለው ከሆነ ወሳኝ የሚለው ቃል ቦታው አይደለም።
ጆፌውን ወደ ዋሻቸው ማስጠጋታቸው የሚያስደንቅ እንድሆነ ተመልክቶአል... የሚያስደንቀው የተባለው የሚያስደንቅ ነገር ኖሮ ሳይሆን ደራሲው የአባቢን ቀልብ ለመያዝ ሲል ብቻ የወተፈው ቃል ነው። በአጠቃላይ ጆፌው ወደ ዋሻቸው መጠጋቱን አንባቢ እንዲያውቅ ስለተፈለገ የገባ ድረታ ስለሆነ ቃለ ባህሪው አያሰማም። ጆፌው ዋሻቻውን መጠጋቱ እንዲታወቅ የተፈለገው፣ ኋላ አየር ድብደባ ሲደረግ ኢላማ እንዲመቱ ከምድር ምልክት በመስጠት እንድያግዝ ታስቦ ይሆናል ግን ያን ለመተረክ ገጸባህሪን እንዲህ በማናለብኝነት ማስለፍለፍ ኪነጽሁፋዊ ግፍ ነው።

"ለመሆኑ በስብሰባው የሚካፈሉት እነማን ናቸው?"

ሚንስትሩ የማስታወሻ ደብተሩን ገላልጦ ማንበብ ጀምረ።

"መለስ ዜናዊ ...ስ አ ፣ መ ስ፣...ገ አ ... እና ለዘመናት እንደ አሳ እየተሙለጨለጨ ሲያመልጠን የኖረው የወያኔ ቁልፍ ሰው / ሃየሎም አርዓያ። እነዚህ ናቸው ፊታውራሪዎቹ። እነዚህ ተወገዱ ማለት ወያኔ አከተመለት ማለት ነው። በጣም ቁልፍ ሰዎች ናቸው። በጣም ... በጣም ባለን አቅም ሁሉ መስዋእትነት ከፍለን እነዚህን መርዘኞች ካጠፋን ሁሉም ነገር ይዘጋል። ሁሉም ነገር ይዳፈናል። የኢትዮጵያ ህዝብም የእፎይታ ባለቤት ይሆናል። ይከው ነው።"

ይህ የተስፋዬ አማርኛ ነው ብዬ ለመቀበል ያስቸግረኛል። ደርሰቱ ቢያንስ በተስፈዬ አልተጀመረም የምለውም እንዲህ አይነት አማርኛ ስላነበብኩ ነው። በጦርነት ውስጥ አደጋ ሳይደርበት የሚያመልጥ ሰው "እንደ አሳ እየተሙለጨለጨ" ይባላል እንዴ? ብሂሉ የሚከስተው ምስል ጽናተ ቢስነትን፣ ወላዋይነትን እንጂ ከአደጋ፣ ከጥይት፣ ከእሳት የሚወጣን ወይም የሚያመልጥን አይደለም። ተስፈዬ ይህን ይስተዋል ብዬ መቀበል በውነት ያዳግተኛል።

በተረፈ ቃለባህሪው ራሱ ከመጠን በላይ ተደርቶአል። ሀቅነት አይነብብበትም። ለረጅም ጊዜ የአገሪቱን የደህንንት መስሪያ ቤት የመራ ሰው ገና ውጤቱ ያልታወቀ መረጃን መሰረት አድርጎ እንዲህ አይነት ማጠቃላያ ሃሳባት ይሰነዝራል ማለት ተአማኒነት የለውም። ሚንስትሩ እንዲያ አይነት ሰው ከሆነም ተራኪው ከጭውውቱ ወጣ ብሎ የደህንነት ሚንስትሩ በዚህ ችኩል ባህሪው የታወቀ መሆኑን መግለጽ ይኖርበታል። አለበለዚያ አንባቢ የደህንነት ሚንስትሩ ነው ብሎ የሚወስደው በወቅቱ የድህንነት ሚንስትር የነበረውን ኮሎኔለ ተስፋዬ ወልድሥላሴን ስለሚሆን ግንዛቤው ይዛባል።

"የቀዩ ጆፌ መረጃ ምን ያህል ይታመናል?"

መረጃ አቅራቢው ሰላይ ቀዩ ጆፌ እንደሆነ ታውቆአል፣ አስሬ ቀዩ ጆፌ ቀዩ ጆፌ ማለት ምን ያስፈልጋል!  ".መረጃው ምን ያህል አስተማማኝ ነው?"  ማለት ይበቃል።

"ይታመናል! መቶ በመቶ ይታመናል። ልጁ ጭራቅ ነው! አውሬ ነው!

እንዴት አይነት ጉድ ነው? የታማኝነት ጥያቄ ሲንሳ፣ "ጭራቅ"ና "አውሬ" በማለት ነው እንዴ፣ ታማኝነትን የምንመሰክረው? አ፣ 

.....ዞሮ ዞሮ ዛሬውኑ የህዝብ ልጅ የሆኑ ታማኝ ፓይለቶች እንዲመደቡልኝ እፈልጋለሁ። ስልጠናው ላይ ራሴ መገኘት እሻለሁ። የስብሰባውን ዋሻ ለይተው ዶጋመድ የሚያደርጉ ቆራጥ አብራሪዎች ያስፈልጉናል።"


እዚህም ላይ ተስፋዬ አለበት ማለት ያስቸግረኛል። ተስፋዬ "ስልጠና"ና "ልምምድ" ለየቅል መሆናቸውን አሳምሮ ያውቃል ባይ ነኝ።
'.የህዝብ ልጅ የሆኑ ታማኝ ፓይለቶች' ክራይቴሪያው አልበዛም። ለመሆኑ የህዝብ ልጅ የሆነው ካልሆነው በምንድን ነው የሚለይለት? በኔ እምነት ሚንስትሩ ግፋ ቢል ጎበዝ አብራሪ እንዲመደብለት ይጠይቅ እንደሆ እንጂ እንዲህ የጉዋነ የሞኝ ጭያቄ ..... እ እ።
"ዶጋመድ" ይሄ የደብተራ ቃል ነው፣ የወታደር አይደለም። መንግስቱ ቢሮ ዶጋመድ የሚል ቃል ተስምቶ የሚታወቅ አይመስለኝም።

ጭውውት ወይም የቃለ ባህሪ ድምጽ እውነት የሚመስለው ገጸባህሪያቱ እውን ሲመስሉ ነው። በደንብ ያልተቀረጹና ያላደጉ ገጽባህሪያት የሚናገሩት ቃላት እንጨት እንጨት ይላል። የሁሉም ድምጽ አይለያይም፣ ምክንያቱም ሁሉንም ሆኖ የሚናገረው ደራሲው ሰለሆነ።

"መልካም ቀጥለበት."
ቀጥልበት? ያን "አንገብጋቢ፣" "ወሳኝ" "መዳፍ የገባ ሙሉ እድል" ሲባል የነበረውን ጉደይ ፕረዝዳንቱ ትንሽ መመሪያ እንኩዋን ሳያክሉበት ነው በአንድ ቁንጽል ትእዘዝ የሚተውት? ለነገሩ ጉዳዩ በደራሲው ተጋነነ እንጂ ለነመንግሰቱ የዕለት ተ'ለት ህይወት ስለሆነ ከዚህ በላይ የሚያተኩሩበት አይደለም። 
ፕሬዚዳንቱ ሌላ ሲጋራ ለኮሱ።

"ሁለተኛው ጉዳይ" አለ የድህንነት ሚንስትሩ

"ዛሬ ማለዳ የሻእቢያ ቁልፍ ሰው እጃቸን ገብቶአል። በማይታመን ትንሽ ፍንጭ፣ ጨርሶ ተስፋ በሌለው ግምታዊ ሁኔታ፣ አብርሃ ጸሎት የተባለ የአስመራ ከተማ የሻእቢያ የስለላ ሀላፊ በቁጥጥራቸን ሥር ውሎአል። እስካሁን አንድም መረጃ አልሰጠም። ቢሆንም የተለያዩ ሙከራዎችን በማድረግ ልናናዝዘው እንችላለን። በተለይ በቅርቡ ለምናደርገው የሳይኮሎጂካል ዎር ፌር ጥናት ሊጠቅመን ይችላል የሚል እምነት አለኝ።"

ኪናዊነት ያልተላበሰ፣ እውነት የማይመስል ጭውውት።
እንዴት?
ከአስራ አምስት ዓመት በላይ በስልጣን ላይ የነበሩ አንድ ፕሬዚደንትና አንድ ሚንስትር መረጃውን ሳይሆን መረጃው እንዴት እንደተገኘ የሚወያዩበት ጊዜ አላቸው? ያውም ሶስት ወሳኝ፣ አንገብጋቢ፣ ሙሉ እድል ምናምን የተባሉ ጉዳዮች በተገኙበት በዚህ ቀን?

ደራሲው በገጽባህሪያት በኩል መተረክ ስለፈለገ ይተዘፈቀባቸው ስህተቶች ይስተዋሉ።

ፕሬዚዳንት መንግስቱ ራሳቸውን ላይ ታች ሲወዘውዙ ቆይተው፣
"ወደ ሶስተኛው ጉዳይ ዝለቅ" ሲሉ አዘዙት።

ይህም ከአማርኛ ይልቅ ትግርኛ ትግርኛ ይላል። የተስፋዬ ቋንቋ አይመስልም።

"ሶስተኛው መጥፎ ወሬ ነው። አንድ ሺህ ኦሮሞ ገበሬዎች ቡርቃ በተባለች መንደር ላይ አምጸዋል። አስቸኩዋይ መፍትሄ የሚያሰፈልገው ጉዳይ ነው።"

አረፍተ ነገሩ በተስፋዬ አማርኛ ሲስተካከል

"ሶስተኛው ደስ የሚል አይደለም። ቁጥራቸው በዛ ያለ ገበሬዎች ቡርቃ በተባለች መንደር ውስጥ አምጸዋል። እና አስቸኩዋይ መፍትሄ"

"የት ነው ቡርቃ ደግሞ?" ሲሉ ጠየቁ ፕሬዚዳንቱ.

አመጹ ስሜት አልሰጣቸውም፣ ቦታው እንጂ ...አይገርምም?

እውነት ቡርቃ የት ነው?